Otistik Bozukluk

Yazdır

Psk Betül Gündoğdu tarafından yazıldı.

Yaygın Gelişimsel Bozukluk

“Yaygın” terimi geniş ve farklı alanlardaki sorunları, “gelişimsel” terimi ise sosyal ilişki ve iletişim alanlarını da kapsayan çoklu gelişimsel yetersizlikleri ifade etmektedir.

Otizm, 1980 yılında ilk kez Yaygın Gelişimsel Bozukluklar genel başlığı altında yer almıştır.

 

DSM-IV’de Yaygın Gelişimsel Bozukluklar Sınıflaması:

 

 

Otizm, çocukluk şizofrenisi/ psikozlardan farklı bir sorundur. Çocuklukta/ergenlikte başlayan psikozda, sorun öncesi dönemde normal ya da normale yakın işlev söz konusu iken daha sonra gerçeği değerlendirme bozulur. Otizmde ise, yaşamın erken dönemlerinde sorun başlar ve gelişimsel süreçte ağır anomaliler  yaşanır.

Önceleri otizmin anne-çocuk ilişkisinden kaynaklanan bir sorun olduğu düşünülürken,  1980’lerden sonra nöro-biyolojik temelli gelişimsel bir sorun olduğu kabul görmektedir.  Otizmin etyolojisi karmaşıktır.  Genetik, beyin yapısı ve işlevleri, nörokimyasal ve bağışıklık etmenlerinin rolü üzerinde çalışmalar sürmektedir.

Otizmin yaşamın ilk üç yılında (%94)  başlama olasılığı oldukça yüksektir.  Erkeklerde görülme olasılığı

ise kızlara göre (4-5:1) daha yüksek tir.

%5-10’unda özel yetenekler (savant) bulunur.

%20-25’i normal zeka düzeyindedir.

%70-75’inde zihinsel gerilik vardır.

%40 <50-55

%30  50-70

%30 >70

Otizmle ilgili gerçekler

Son yıllarda yapılan epidemiyolojik çalışmalarda otizm  görülme oranı giderek artmaktadır.

1990’dan beri, otistik olarak tanımlanan çocukların sayısında %25 artış olduğu söylenmektedir.

Artık nadir görülen bir hastalık olarak kabul edilmemektedir.  Tanı ölçütlerinin değişmesine ve gelişmesine bağlı olarak daha iyi tanılamanın ve duyarlı tanı araçlarının artışının, bozuklukla ilgili toplumun farkındalığının ve teknolojinin gelişmesinin, otizmin tanısında artışa neden olduğunu söyleyenler ve bu sava karşı çıkanlar var.

Otizmde üç alanda sorun yaşanır:

KARŞILIKLI SOSYAL ETKİLEŞİMDE BOZULMA

SÖZEL VE SÖZEL OLMAYAN  İLETİŞİMDE BOZULMA

KISITLI, YİNELEYİCİ DAVRANIŞLAR VE İLGİLER

DSM-IV TANI ÖLÇÜTLERİ

12 belirtiden en az 6 belirti olmalıdır:

Otistik çocuklarda,

Bebeklik Dönemleri

Otistik çocukların motor özellikleri:

Nasıl öğrenirler?

Genellikle dokunma, koklama duyularını kullanırlar. Nesneye dokunur, parmakları ile yoklar ve koklarlar. Nesneleri ağızlarına sokup, yaladıkları da görülür.

Kimler risk taşır?

EŞLİK EDEN BELİRTİLER/ BOZUKLUKLAR

AYIRICI TANI

GİDİŞ

Yaşam boyu süren bir bozukluktur.

Zeka düzeyi ve dil becerileri gidişi (bağımsız yaşam becerileri ve eğitimlerini) etkilemektedir.

DEĞERLENDİRME

1. Psikolojik-psikiyatrik bir görüşme yapılarak çocuk ve aile ile ilgili bilgi toplanması

2. Çocuğun görüşme sırasında gözlenmesi

3. Mümkünse evde, okulda, akranları ile bir oyun sırasında gözlenmesi de çok bilgi vericidir.

Evde aile çocuğu kameraya alabilir. O kayıtlar da uzmana önemli bilgiler sağlar:

4. Çocuğun belirtilerinin, gelişimsel-bilişsel düzeyinin testler ve ölçekler ile değerlendirilmesi

5. Diğer ilgili kliniklerde değerlendirmelerin yapılması (KBB, nöroloji, genetik, metabolizma....)

DEĞERLENDİRME

TEDAVİ

İlişki ve iletişimin hızlı bir biçimde geliştirilmeye çalışılması önceliklidir. Çocuk ruh sağlığı ekibi, aileye bilgi vererek, rehberlik ederek ve model olarak  bu konuda gerekli desteği sağlar. Ailenin ilgisi, katılımı ve sürekliliği koruması gelişmede çok önemlidir.

İlişki ve iletişimi arttırmak için:

Örn: “Su mu istiyorsun?” (ikinci tekil şahıs-soru) “ Ali su istiyor” (üçüncü tekil şahıs) yerine “Su istiyorum”

Daralmış ilgi alanını geliştirmek için:

EĞİTİM

 

Otistik çocukların ilişki kurma becerilerinde kıpırdanmalar başlar başlamaz okul öncesi eğitime (bir saatten-yarım güne giderek artan) ve özel eğitime (yapılandırılmış eğitsel programlar) başlatılması  çok önemlidir.

 

Kaynaklar

Kırcaali-İftar, G (1981) Otistik Özellik Gösteren Çocuklara İletişim Becerilerinin Kazandırılması

YA-PA- İstanbul

Kuzgun Y (çev) (1986) Otistik Çocukların Bilişsel ve Sosyal Becerileri Üzerine Yapılmış Son Araştırmalar Psikoloji Dergisi Cilt:5, Sayı:20

Akkök.F, Sucuoğlu B (1989) Anne-Baba Rehberliği El Kitabı Temel Becerileri Kazandırma Yöntemleri ODTÜ

Sucuoğlu, B, Akıncı, A,Gümüşçü, Ş, Pişkin,Ü (1988) Otistik Çocuklar ve Eğitimleri-Ankara

Özusta,  Ş (1999) Otizm: Tanı ve Ayırıcı Tanı. Ben Hasta Değilim-Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarının Psikososyal Yönü içinde, A.Ekşi (ed) Nobel Tıp Kitapevleri, İstanbul, s:259-269

Halker, A (2001) Otizm Umudumuz: Davranışçı Tedavi. Halker and Associates,Inc.-Bethesda

Darıca, N (ed) (2002) Otistik Çocukların Eğitiminde Aile El Kitabı. Milli Eğitim Basımevi-Ankara

Akçakın M (2007) Otistik Bozukluk. Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları içinde. A Soykan Aysev, Y Işık Taner (ed) Golden Print, İstanbul, s:277-290

Mukaddes N M (2008) Otistik Bozukluk. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Temel Kitabı içinde. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Derneği Yayınları:3. Hekimler Yayın Birliği, Ankara,s:242-255

Atasoy, S (2008) Yüksek Fonksiyonlu Otistik Çocuklarda Çeşitli Bilişsel Özellikler Arasındaki  İlişkilerin İncelenmesi. Doktora Tezi. T.C. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gelişim Psikolojisi Anabilim Dalı -İzmir